و در بعضى از آيات چنان كه اشاره شد تمامى زمانهاى آفرينش جهان به لحاظ مقايسهء با زمان پيش از خلقت بعنوان يكروز خوانده شده چنان كه فرمايد : إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ [ توبه 36 ] : و حاصل جمع و نتيجهء بحث اينستكه : يوم بمعنى زمان داراى اندازهء معينى نيست ، و تنها حادثه‌اى كه بمناسبت آن نام يوم برده مىشود نمودار اندازهء يومست چنان كه گوئيم : روزهاى زندگانى چهار است : روز كودكى ، روز جوانى ، روز كمال ، و پيرى . و روشن است كه در اين تقسيم سراسر عمر دنيوى انسان از لحاظ حالات گوناگون سن منظور شده ، و هرگز ايام چهارگانه با هم برابر نيستند . و يا آنكه گوئى : دنيا براى تو دو روز است : يكروز بنفع تو ، و روز ديگر بزيان تست - پس بهنگام روآوردن دنيا تنها بعيش و عشرت نپرداز و بروز سختى صبر و استقامت پيشه كن « 1 » . و يا گوئى : زمين ما ديروز كره‌اى مذاب و داغ بوده ، كه هرگز اثر زندگى در آن وجود نداشته ، ولى امروز به حد اعتدال رسيده و آثار زندگى گوناگون در آن مشهود است ، و از اين قبيل . . . به همين قياس ايام خلقت زمين و آسمان كه شش يوم ناميده شده است نيز لازم نيست مانند ايام سال باشند ، و چه بسا يكروز ( زمان ) در آفرينش زمين دهها هزار ملياردم يكروز آفرينش آسمانها است . و روشن است كه : شش روز مجهول المقدار كه مدت آفرينش آسمانها و زمين مىباشد ، نموداريست از زمانهاى دگرگونى مادهء اصلى جهان ( ماء ) و نه آنكه از

--> ( 1 ) - اين جمله از فرمايشات حضرت على بن ابى طالب ( ع ) است .